Hoe stel je een valgordel correct af?
Een valgordel is een essentieel onderdeel van de persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) voor iedereen die op hoogte werkt. Of je nu installatiewerkzaamheden uitvoert, onderhoud pleegt aan industriële installaties of werkt met rope access: een goed passend en correct afgesteld harnas is belangrijk voor comfort en veiligheid.
Maar hoe stel je een valgordel op de juiste manier af? Waar moeten de heupgordel, beenlussen en schouderbanden zitten? En hoe weet je of de bevestigingspunten goed gepositioneerd zijn?
In deze blog leggen we stap voor stap uit hoe je een valgordel ook wel veiligheidsharnas of valharnas genoemd correct afstelt, welke aandachtspunten belangrijk zijn en waar je op moet letten bij het kiezen van een geschikt harnas.
Waarom is het correct afstellen van een valgordel belangrijk?
Een valgordel moet goed aansluiten op het lichaam en passen bij de werkzaamheden waarvoor het wordt gebruikt. Een verkeerde afstelling kan het draagcomfort verminderen en ervoor zorgen dat bevestigingspunten niet op de juiste positie zitten.
De juiste afstelling hangt onder andere af van het type harnas, de lichaamsbouw van de gebruiker en de toepassing. Een harnas voor valbeveiliging kan bijvoorbeeld andere eigenschappen en afstelmogelijkheden hebben dan een harnas dat voornamelijk wordt gebruikt voor werkpositionering of rope access.
Let daarom niet alleen op de maat, maar ook op de constructie, de verstelbaarheid en de beschikbare bevestigingspunten.
Stap 1: Trek de valgordel op de juiste manier aan
Begin altijd met het controleren van het harnas voordat je het aantrekt. Controleer de banden, gespen, stiksels en bevestigingspunten op zichtbare beschadigingen en volg de inspectie-instructies van de fabrikant.
Trek het harnas aan volgens de bijbehorende gebruiksaanwijzing. Controleer of de banden niet gedraaid zitten en of de verschillende onderdelen op de juiste plaats terechtkomen.
Zorg ervoor dat het harnas goed over de kleding wordt gedragen waarmee je tijdens de werkzaamheden werkt. Houd daarbij rekening met eventuele extra uitrusting die invloed kan hebben op de pasvorm.
Stap 2: Stel de heupgordel af
Bij harnassen met een heupgordel begin je doorgaans met het afstellen van dit onderdeel. De heupgordel helpt het harnas op de juiste plaats te houden en draagt bij aan een goede positionering van de overige onderdelen.
De gordel moet stevig aansluiten zonder onnodige druk of ongemak te veroorzaken. Bij een harnas met zijbevestigingspunten voor werkpositionering is het belangrijk dat deze punten zich op de juiste hoogte bevinden.
Controleer na het vastmaken of de heupgordel recht zit en niet ongewenst verschuift wanneer je beweegt.
Niet iedere valgordel heeft dezelfde constructie. Volg daarom altijd de specifieke instructies van de fabrikant voor het betreffende model.
Stap 3: Stel de beenlussen goed af
De beenlussen moeten voldoende aansluiten op de bovenbenen, zonder onnodig strak te zitten. Te losse beenlussen kunnen de positionering van het harnas beïnvloeden, terwijl een te strakke afstelling het draagcomfort kan verminderen.
Bij veel harnassen kun je als praktische controle een vlakke hand tussen de beenlus en het bovenbeen schuiven. Gebruik dit alleen als algemene richtlijn en volg de specifieke pasvorminstructies van de fabrikant.
Controleer beide beenlussen afzonderlijk en zorg ervoor dat ze gelijkmatig zijn afgesteld.
De positie van de beenlussen kan ook invloed hebben op de hoogte van het ventrale bevestigingspunt. Controleer daarom na het afstellen of het volledige harnas nog goed aansluit.
Stap 4: Pas de schouderbanden aan
De schouderbanden zorgen ervoor dat het bovenste gedeelte van het harnas goed op zijn plaats blijft. Stel ze zo af dat het harnas correct aansluit en de banden niet onnodig knellen.
De benodigde spanning kan verschillen per toepassing. Bij werkzaamheden waarbij je in het harnas hangt of een touw beklimt, is een goede positionering van de schouderbanden extra belangrijk.
Controleer of de banden gelijkmatig zijn afgesteld en niet gedraaid zitten. Beweeg na het afstellen voorzichtig om te controleren of het harnas goed blijft zitten.
Stap 5: Controleer de positie van de bevestigingspunten
Een valgordel kan verschillende bevestigingspunten hebben. De functie en de toegestane toepassing verschillen per punt en per model. Het is daarom belangrijk dat je weet welk bevestigingspunt geschikt is voor jouw werkzaamheden.
Sternaal bevestigingspunt
Het sternale bevestigingspunt bevindt zich aan de voorzijde van het bovenlichaam, ter hoogte van de borst. Afhankelijk van het harnas en de gebruiksaanwijzing kan dit punt worden gebruikt binnen een geschikt valbeveiligingssysteem.
Controleer of het punt correct gepositioneerd is volgens de instructies van de fabrikant.
Dorsaal bevestigingspunt
Het dorsale bevestigingspunt bevindt zich aan de achterzijde van het harnas, doorgaans tussen de schouderbladen. Dit punt wordt bij geschikte harnassen vaak gebruikt voor valbeveiliging.
Controleer of het harnas goed aansluit en of het bevestigingspunt op de voorgeschreven positie zit.
Ventrale bevestiging
Het ventrale bevestigingspunt bevindt zich aan de voorzijde, rond de buik of het bekken, afhankelijk van het ontwerp van het harnas. Dit punt komt onder andere voor bij harnassen voor rope access en werkzaamheden waarbij een geschikte positionerings- of afdaalconfiguratie wordt gebruikt.
Gebruik het ventrale punt uitsluitend voor de toepassingen die de fabrikant daarvoor voorschrijft.
Laterale bevestigingspunten
Laterale of zijbevestigingspunten bevinden zich aan weerszijden van de heupgordel. Bij daarvoor geschikte harnassen worden deze punten gebruikt voor werkpositionering.
Ze zijn niet automatisch geschikt voor valbeveiliging. Controleer altijd welke functie het betreffende bevestigingspunt heeft en welk systeem erop mag worden aangesloten.
Stap 6: Controleer de pasvorm en bewegingsvrijheid
Wanneer alle onderdelen zijn afgesteld, controleer je het harnas als geheel. De gordel moet goed aansluiten en de banden mogen niet gedraaid zitten.
Let daarbij op de volgende punten:
- De heupgordel zit stevig en recht.
- De beenlussen sluiten goed aan zonder onnodige druk.
- De schouderbanden zijn gelijkmatig afgesteld.
- De bevestigingspunten bevinden zich op de voorgeschreven positie.
- De gespen zijn correct gesloten en vergrendeld.
- Het harnas past bij de gebruiker en de beoogde toepassing.
- Beweeg voorzichtig om te controleren of het harnas goed blijft zitten. Een praktijktest vervangt nooit de voorgeschreven controles of een beoordeling door een deskundige.
Als het harnas ondanks de beschikbare verstelmogelijkheden niet goed past, kies dan een andere maat of een geschikter model.
Welke valgordel past bij jouw werkzaamheden?
Niet iedere valgordel is geschikt voor iedere werksituatie. De keuze hangt af van het type werkzaamheden, de benodigde bevestigingspunten, het vereiste draagcomfort en de omstandigheden waarin het harnas wordt gebruikt.
Harnas voor algemene valbeveiliging
Bij werkzaamheden waarbij valgevaar bestaat, kan een geschikte valgordel onderdeel zijn van een compleet valbeveiligingssysteem. Let bij de keuze op de voorgeschreven bevestigingspunten, de maat en de verstelmogelijkheden. Zie bijvoorbeeld: Petzl Newton Fast & Edelrid Flex Lite
Harnas voor werkpositionering
Bij werkpositionering moet het harnas geschikt zijn voor het gebruikte positioneringssysteem. Een heupgordel met laterale bevestigingspunten kan hierbij onderdeel zijn van de uitrusting. Werkpositionering vervangt niet automatisch de noodzakelijke valbeveiliging. Zie bijvoorbeeld: Petzl Volt Light European Version & Petzl Avao Bod Fast
Harnas voor rope access
Bij rope-accesswerkzaamheden is een harnas nodig dat geschikt is voor de toegepaste klim-, afdaal- en positioneringstechnieken. Afhankelijk van de werkzaamheden kan een combinatie van een zitgordel en een bovenstuk worden gebruikt. Zie bijvoorbeeld: Petzl Astro Bod Fast & Edelrid Vector Y
Controleer altijd of de volledige configuratie geschikt is voor het beoogde gebruik en voldoet aan de voorschriften van de fabrikant.
Veelgemaakte fouten bij het afstellen van een valgordel
Een verkeerde afstelling is niet altijd direct zichtbaar. Let daarom op deze veelvoorkomende fouten:
Een verkeerde maat kiezen
Een harnas dat niet goed aansluit, is niet altijd passend te maken door de banden verder te verstellen. Kies een maat die geschikt is voor de lichaamsbouw van de gebruiker.
De beenlussen te strak of te los afstellen
Een verkeerde spanning kan het comfort en de positionering van het harnas beïnvloeden. Volg de instructies voor het specifieke model.
Bevestigingspunten verwarren
Niet ieder bevestigingspunt is bedoeld voor dezelfde toepassing. Gebruik uitsluitend de punten die volgens de fabrikant geschikt zijn voor het gekozen systeem.
De gebruiksaanwijzing overslaan
Harnassen kunnen verschillen in constructie, afstelling en gebruiksmogelijkheden. Lees daarom altijd de gebruiksaanwijzing voordat je het harnas gebruikt.
Geen controle uitvoeren voor gebruik
Controleer het harnas volgens de voorschriften van de fabrikant en de geldende procedures voordat je aan het werk gaat.
Veilig werken op hoogte begint met de juiste afstelling
Een goed afgestelde valgordel draagt bij aan een correcte positionering en een comfortabelere werkervaring. Door aandacht te besteden aan de heupgordel, beenlussen, schouderbanden en bevestigingspunten, verklein je de kans op een verkeerde pasvorm.
Kies altijd een harnas dat geschikt is voor de werkzaamheden, volg de gebruiksaanwijzing en zorg dat je voldoende bent opgeleid om de uitrusting veilig te gebruiken.
Twijfel je over de juiste maat, het type harnas of de afstelling? Laat je adviseren door een deskundige en controleer of de gekozen uitrusting geschikt is voor jouw specifieke werksituatie.
